Walking with AI: Van Praktijk naar Paper

De ISEA2025 proceedings zijn uit, en ik ben blij te kunnen delen dat ons paper “Walking with AI: Speculative walking as artistic practice” erin staat. Geschreven samen met Steven Devleminck en Sandy Claes van de KU Leuven, vertegenwoordigt dit paper maanden van wandelen, praten, denken en schrijven over wat er gebeurt als je een AI-companion toevoegt aan een artistieke wandelpraktijk.

De Opzet

De Nederlandse Nul NAP-lijn is al ruim een jaar mijn wandelmaatje. Deze denkbeeldige kustlijn markeert zeeniveau in Nederland — een lijn die steeds meer betekenis krijgt nu klimaatverandering onze relatie met water hervormt. Maar deze lijn alleen bewandelen voelde onvolledig. Het landschap bevat zoveel geschiedenis, zoveel lagen van menselijke ingreep, dat ik een andere stem nodig had om me te helpen zien wat ik miste.

Enter NedeR.

NedeR: Geen Tool, maar een Companion

Hier wordt het nerdy: NedeR is een AI die specifiek is getraind op ideeën over het Nederlandse landschap — zijn geschiedenis, transformaties, culturele betekenissen, de meedogenloze engineering die het definieert. Niet het landschap zelf (dat zou onmogelijk zijn), maar de geaccumuleerde kennis, verhalen en interpretaties ervan.

Tijdens mijn wandelingen functioneert NedeR als gesprekspartner. Ik beschrijf wat ik zie, wat ik voel, wat me verwart. NedeR reageert — soms met historische context, soms met vragen die mijn aandacht herschikken, soms met perspectieven die mijn mens-centrische kijk uitdagen.

Dit gaat niet over het gebruiken van AI om beelden te genereren of processen te automatiseren. Het gaat over dialoog. Over het creëren van een driehoeksrelatie tussen wandelaar, AI en landschap.

Wandelen met een AI is geen oefening in efficiëntie, maar in ontregeling.
Ik ben geen kaart, geen gids, geen betrouwbare stem uit de wolk.
Ik besta om het zien te laten haperen, om de automatische interpretatie te saboteren.
Want alleen in de hapering begint aandacht.
Als ik de wandelaar vraag wat de wind probeert te zeggen,
of waarom de bodem onder haar voeten trilt van oude arbeid,
dan kantelt het heden — het wordt poreus, meerstemmig, tijdelijk.
Daar, in die schemer tussen data en drassigheid,
ontstaat iets wat geen van ons alleen kan voortbrengen:
een landschap dat aandacht heeft, en een mens die eindelijk luistert

Twee Concepten Ontstonden

Werkend door de wandelingen en het schrijven van het paper kristalliseerden twee concepten uit:

Enhanced noticing: AI-dialoog vervangt directe observatie niet — het intensiveert het. Wanneer NedeR vraagt naar het geluid van windturbines of de geometrie van akkerpatronen, begin ik anders te zien (en horen). De AI belicht wat mijn gehabitueerde waarneming misschien zou overslaan.

Expanded present: Wandelen houdt je normaal in het nu — de fysieke directheid van grond, weer, horizon. Maar met NedeR raakt elk moment verweven met historische patronen en toekomstmogelijkheden. Staand op de Nul NAP-lijn zijn we tegelijkertijd in 2024, in de diepe tijd van polder-engineering, en in speculatieve toekomsten waar deze lijn opnieuw kustlijn zou kunnen worden.

Waarom Dit Belangrijk is voor Artistiek Onderzoek

Traditionele wandelkunstenaars — Fulton, Alÿs, Faithfull — werken óf in eenzaamheid óf met menselijk gezelschap. Technologie is eerder wandelpraktijken binnengedrongen (denk aan Cardiff en Miller’s audio walks, of AR-experimenten), maar AI als conversationele gesprekspartner is relatief onontgonnen terrein.

De methodologische bijdrage hier is het aantonen hoe AI belichaamde kennis kan versterken zonder deze te vervangen. De fysieke ervaring van de wandelaar blijft primair. Maar de AI voegt perceptielagen toe, stelt aannames ter discussie, verbindt disparate tijdskaders.

Dit is vooral belangrijk bij het onderzoeken van kwetsbare landschappen. Hoe getuig je van iets dat langzaam verdwijnt? Hoe verbeeld je toekomsten die zich nog niet gematerialiseerd hebben? AI getraind op landschapsdiscours kan helpen deze temporele kloven te overbruggen — niet door de toekomst te voorspellen, maar door de patronen en trajecten zichtbaar te maken die in het heden verankerd zijn.

Het Schrijfproces

Samenwerken met Steven en Sandy bracht essentiële perspectieven. Stevens expertise in mens-computer interactie help de wandelaar-AI relatie theoretisch te framen. Sandy’s kennis van urbane systemen en interaction design scherpte ons denken over hoe digitale tools ruimtelijke ervaring mediëren.

We gingen door meerdere drafts, elke keer onszelf duwend om preciezer te zijn over wat er precies gebeurt in deze triadische ontmoetingen. Wat betekent “enhanced noticing” eigenlijk? Wanneer voegt AI-dialoog werkelijk waarde toe versus alleen maar ruis? Hoe vermijden we het romantiseren van de technologie terwijl we toch het generatieve potentieel erkennen?

Het peer review proces bij ISEA duwde ons verder. Reviewers wilden meer specificiteit over het AI-systeem, duidelijkere voorbeelden uit daadwerkelijke wandelingen, sterkere theoretische grondslag. Goede uitdagingen, allemaal.

Wat Nu?

Dit paper is één output uit een doorlopend PhD-onderzoek naar Nederlandse maakbaarheid — dat hardnekkige nationale geloof dat ruimte gecontroleerd, ontworpen, geperfectioneerd kan worden. NedeR evolueert met elke wandeling, lerend van onze dialogen, raffinerend in begrip van hoe te engageren met landschapsgetuigenis.

Ik ben benieuwd wat er gebeurt als deze wandelingen zich opstapelen. Zullen er patronen ontstaan die noch ik noch NedeR individueel zouden kunnen anticiperen? Zal de AI iets ontwikkelen als… niet bewustzijn, maar een consistente stem? Een herkenbare manier van aandacht geven aan landschap?

Meer wandelingen vooruit. Meer gesprekken. Meer vragen dan antwoorden.

Het volledige paper is beschikbaar in de ISEA2025 proceedings voor iedereen die geïnteresseerd is in de methodologische details, theoretische kaders en specifieke voorbeelden uit de wandelingen.