‘Meer fietspaden’, zegt de Nederlandse Fietsersbond. ‘Meer biologisch’, zegt de pluimveehouderij. ‘Meer dijken’, zegt Rijkswaterstaat. Voor NL_MIX heb ik visies van 78 organisaties en belangengroepen samengebracht. Hun toekomstbeelden zijn geanalyseerd en ondergebracht in negen categorieën. De negen categorieën functioneren als concurrerende claims op schaarse ruimte: elk domein is afzonderlijk wenselijk en verdedigbaar, maar gelijktijdige intensivering leidt tot overbelasting. Deze paradox maakt de indeling geschikt om grenzen van maakbaarheid te onderzoeken. De categorieën zijn niet zozeer bedoeld om een volledig beeld van ruimteclaims in Nederland te geven, noch zijn ze bedoeld als commentaar of kritiek. Ze tonen hoe het prefereren van bepaalde belangen andere buiten het kader kunnen laten vallen.
‘Wonen’ gaat over huizen en wijken, dorpen en steden. Over bouwen, verbouwen, verdichten en uitbreiden. Deze categorie laat zien hoe we ons dagelijks leven ruimtelijk organiseren — en hoe wonen steeds opnieuw wordt herontworpen om aan veranderende eisen te voldoen.
‘Werken’ brengt ideeën samen over hoe en waar we in de toekomst werken: op school, op kantoor, in de fabriek of thuis. De beelden in deze categorie gaan over productiviteit, flexibiliteit, digitalisering en de inrichting van werkplekken.
‘Veiligheid’ toont de toekomstbeelden van organisaties die zich bezighouden met dreiging en risico: oorlog en extremisme, natuurgeweld, verkeer, cybercrime en sociale onrust. Hun opgave is Nederland zo robuust mogelijk te maken — voorbereid op wat kan komen, maar vaak ook gedreven door wat wordt gevreesd.
‘Recreatie’ richt zich op ontspanning en vrije tijd. Hier vind je beelden over sport, natuurbeleving, winkelen, toerisme, cultuur en musea. Het zijn visies op hoe we ons buiten het werk bewegen en herstellen — en hoe ook vrije tijd wordt gepland en ingericht.
‘Natuur’ toont uiteenlopende perspectieven op het Nederlandse natuur- en cultuurlandschap. Wat willen we behouden? Wat herstellen? Waar maken we ruimte voor nieuwe natuur? Deze categorie laat zien hoe natuur tegelijk wordt beschermd, ontworpen en benut.
‘Infra’ gaat over de netwerken die Nederland verbinden: wegen, spoorwegen en waterwegen, maar ook digitale infrastructuur zoals mobiele netwerken, datacenters en betaalsystemen. Het is het vaak onzichtbare raamwerk dat beweging, communicatie en economie mogelijk maakt.
‘Energie’ brengt ideeën samen over de transitie naar duurzame energievoorziening: windparken op land en zee, zonneparken, waterstofinfrastructuur en energieopslag. Het is een categorie die fundamentele keuzes vraagt over hoe we Nederland van energie voorzien — en hoeveel ruimte daarvoor nodig is.|
‘Water’ gaat over waterberging, waterveiligheid en klimaatadaptatie. Hier zie je plannen voor retentiegebieden, dijkverzwaringen, ruimte voor rivieren en kustbescherming. Het is de categorie die Nederland leefbaar moet houden in een veranderend klimaat — en die steeds meer ruimte opeist.
‘Agrarisch’ toont de toekomst van landbouw en veeteelt: van intensieve productie tot natuurinclusief boeren, van grondgebonden tot verticale landbouw. Deze categorie laat zien hoe voedselproductie wordt herontworpen — gedreven door eisen van productiviteit, duurzaamheid en dierwelzijn.