![\"\"](\"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Verhoogde-Bank-Everdien-Breken-1024x576.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nRotterdam is in de maand augustus een winkel rijker. In de Hoogwaterwinkel draait het alleen niet om de producten die je kunt kopen. Centraal staat bewustwording over zeespiegelstijging. Met behulp van kunst.<\/h5>\n\n\n\n\nPas als het water letterlijk voor de deur staat komt men in beweging. – Everdien Breken, ingenieur-kunstenaar<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Al voor openingstijd staat de deur van de Hoogwaterwinkel op Josephstraat nummer 164 uitnodigend open. Binnen klinken zeegeluiden: schreeuwende meeuwen en het geklots van de golven. Aan het plafond hangen enkele kleurige paraplu\u2019s.<\/p>\n\n\n\n
Op een tafeltje worden toch nog wat spulletjes aan de man gebracht. Geen plastic prullaria, maar producten met een boodschap. Zoals ansichtkaarten met de beroemde gele Rotterdamse kubuswoningen die zijn overstroomd. Of regenlaarzen met een peilschaal op de zijkant. Of kaartjes met zeegeur. \u201eDie laatste zijn al uitverkocht\u201d, vertelt initiatiefnemer Everdien Breken. In de Hoogwaterwinkel gaat het om het gesprek, legt de kunstenares uit. Gesprek over klimaatverandering. \u201eEen winkel is lekker laagdrempelig. Je kunt er zo binnenlopen en een praatje maken met de hoogwaterwinkelier, met mij. Het gaat dus niet om de omzet.\u201d De kunst in de Hoogwaterwinkel moet aanzetten tot dat gesprek, zegt Brekens. \u201eDat probeer ik te doen met een dosis humor.\u201d Ze loopt naar afbeeldingen bij dertien wandelingen die aan de witgepleisterde muur hangen. Op een plaat staan de beroemde windmolens van Kinderdijk op stelten. Op een andere zitten mensen rustig op een verhoogd bankje in een overstroomd park. \u201eIndringend en grappig tegelijk\u201d, vindt Breken. \u201eIk werk met AI om de beelden te maken. Het is altijd een coproductie tussen mij en de computer.\u201d De foto\u2019s maken onderdeel uit van haar artistieke project NulNAP. Alle wandelingen \u2013uiteindelijk zo\u2019n vijftig in totaal\u2013 gaan langs een denkbeeldige kustlijn die door Nederland loopt.<\/p>\n\n\n\n
Maakbaarheid<\/strong><\/h2>\n\n\n\nBreken houdt zich sinds 2010 met kunst bezig. Daarvoor was ze vooral een \u201eongeneeslijk Delfts blauwe ingenieur\u201d, zegt ze grijnzend. In 1987 studeerde ze af als ingenieur landmeetkunde aan de Technische Universiteit Delft. \u201eAls landmeter was ik bezig met het vastleggen van een landschap. Ik bracht eens een sloot in kaart, terwijl die verderop alweer werd dichtgegooid. Zo snel ging het.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Die ervaring voedde haar fascinatie voor de maakbaarheid van het Nederlandse landschap. \u201eWe strijden al eeuwen tegen het water. En waterkundigen denken dat we het wel redden tegen het wassende water. Maar ervaringen uit het verleden bieden geen garanties voor de toekomst. Een zeespiegelstijging van 2 meter is echt andere koek.\u201d Voor veel Nederlanders is klimaatverandering of hoogwater vooral iets van de verre toekomst. Pas als het water letterlijk voor de deur staat, komt men in beweging, ziet Breken. \u201eDat zag je na de Watersnoodramp in 1953 met de Deltawerken en na het hoge water in 1995 met Ruimte voor de Rivier. Door klimaatverandering met kunst zichtbaarder te maken hoop ik dat ons niet eerst een ramp hoeft te overkomen voordat we in actie komen.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Verbeelden<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\u201eKunst heeft volgens mij een unieke plek in het klimaatdebat\u201d, stelt Breken. \u201eKunst kan verbeelden wat er in technische taal in wetenschappelijke artikelen beschreven staat. Het kan laten zien wat ons mogelijk te wachten staat.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Ze wijst op een beeldscherm achter haar. Een slideshow toont plaatjes van ondergelopen Rotterdamse straten \u2013 ook met AI gemaakt. \u201eMet deze kunst duik ik in het gat tussen de wetenschap en de gewone Rotterdammer. Ik laat zien hoe het eruit zou kunnen zien als de zeespiegel stijgt en we het water niet meer kunnen tegenhouden.\u201d Haar kunst wordt ge\u00efnspireerd door het idee van christelijk rentmeesterschap, vertelt Breken, die kerkt in de protestantse gemeente in Zaltbommel. \u201eIk ben 64 en ik kan denken dat klimaatverandering mijn tijd wel zal duren. Maar dat wil ik niet. Wat ik bereik met de Hoogwaterwinkel voelt misschien als een druppel op een gloeiende plaat. Maar ik doe het toch, omdat ik mijn verantwoordelijkheid voel voor de schepping.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Op het scherm komt precies een projectie langs van het interieur van een kerk waar het water tussen de banken door stroomt. Breken: \u201eWij zijn Gods grondpersoneel. Het is niet zo dat God klimaatverandering voor ons oplost als we heel hard bidden. Wij hebben het probleem zelf gecre\u00eberd, dus moeten we er ook zelf wat aan doen.\u201d Breken hoopt dat de gesprekken die ze voert wat zullen nalaten. \u201eIk wil mensen graag een duwtje geven in de richting van een duurzamere levensstijl. We weten best wat er nodig is: meer plantaardig eten, elektrisch rijden en van het gas af. Toch voelen we de noodzaak vaak niet.\u201d <\/p>\n\n\n\n
De Hoogwaterwinkel reist de komende maanden de nulNAP-lijn langs. Na Rotterdam zal deze nog Amersfoort, Zwolle en Groningen aandoen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Reportage kunst over zeespiegelstijging Michiel Kerpel | 16 augustus 2025 | Reformatorisch Dagblad Rotterdam is in de maand augustus een winkel rijker. In de Hoogwaterwinkel draait het alleen niet om de producten die je kunt kopen. Centraal staat bewustwording over zeespiegelstijging. Met behulp van kunst. Pas als het water letterlijk voor de deur staat komt men in beweging. – Everdien...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5377,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,65],"tags":[17,33,31,69,156,98,177,70,186,78,67,199,122,19,71],"class_list":["post-5373","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hoogwaterwinkel","category-hww-in-the-news","tag-bewust","tag-dicht","tag-gemaakt","tag-hard","tag-letterlijk","tag-maakbaar","tag-mogelijk","tag-open","tag-overstroomd","tag-ruim","tag-strong","tag-uniek","tag-verbeeld","tag-vol","tag-zichtbaar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5373","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5373"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5397,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5373\/revisions\/5397"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Pas als het water letterlijk voor de deur staat komt men in beweging. – Everdien Breken, ingenieur-kunstenaar<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Al voor openingstijd staat de deur van de Hoogwaterwinkel op Josephstraat nummer 164 uitnodigend open. Binnen klinken zeegeluiden: schreeuwende meeuwen en het geklots van de golven. Aan het plafond hangen enkele kleurige paraplu\u2019s.<\/p>\n\n\n\n
Op een tafeltje worden toch nog wat spulletjes aan de man gebracht. Geen plastic prullaria, maar producten met een boodschap. Zoals ansichtkaarten met de beroemde gele Rotterdamse kubuswoningen die zijn overstroomd. Of regenlaarzen met een peilschaal op de zijkant. Of kaartjes met zeegeur. \u201eDie laatste zijn al uitverkocht\u201d, vertelt initiatiefnemer Everdien Breken. In de Hoogwaterwinkel gaat het om het gesprek, legt de kunstenares uit. Gesprek over klimaatverandering. \u201eEen winkel is lekker laagdrempelig. Je kunt er zo binnenlopen en een praatje maken met de hoogwaterwinkelier, met mij. Het gaat dus niet om de omzet.\u201d De kunst in de Hoogwaterwinkel moet aanzetten tot dat gesprek, zegt Brekens. \u201eDat probeer ik te doen met een dosis humor.\u201d Ze loopt naar afbeeldingen bij dertien wandelingen die aan de witgepleisterde muur hangen. Op een plaat staan de beroemde windmolens van Kinderdijk op stelten. Op een andere zitten mensen rustig op een verhoogd bankje in een overstroomd park. \u201eIndringend en grappig tegelijk\u201d, vindt Breken. \u201eIk werk met AI om de beelden te maken. Het is altijd een coproductie tussen mij en de computer.\u201d De foto\u2019s maken onderdeel uit van haar artistieke project NulNAP. Alle wandelingen \u2013uiteindelijk zo\u2019n vijftig in totaal\u2013 gaan langs een denkbeeldige kustlijn die door Nederland loopt.<\/p>\n\n\n\n
Maakbaarheid<\/strong><\/h2>\n\n\n\nBreken houdt zich sinds 2010 met kunst bezig. Daarvoor was ze vooral een \u201eongeneeslijk Delfts blauwe ingenieur\u201d, zegt ze grijnzend. In 1987 studeerde ze af als ingenieur landmeetkunde aan de Technische Universiteit Delft. \u201eAls landmeter was ik bezig met het vastleggen van een landschap. Ik bracht eens een sloot in kaart, terwijl die verderop alweer werd dichtgegooid. Zo snel ging het.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Die ervaring voedde haar fascinatie voor de maakbaarheid van het Nederlandse landschap. \u201eWe strijden al eeuwen tegen het water. En waterkundigen denken dat we het wel redden tegen het wassende water. Maar ervaringen uit het verleden bieden geen garanties voor de toekomst. Een zeespiegelstijging van 2 meter is echt andere koek.\u201d Voor veel Nederlanders is klimaatverandering of hoogwater vooral iets van de verre toekomst. Pas als het water letterlijk voor de deur staat, komt men in beweging, ziet Breken. \u201eDat zag je na de Watersnoodramp in 1953 met de Deltawerken en na het hoge water in 1995 met Ruimte voor de Rivier. Door klimaatverandering met kunst zichtbaarder te maken hoop ik dat ons niet eerst een ramp hoeft te overkomen voordat we in actie komen.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Verbeelden<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\u201eKunst heeft volgens mij een unieke plek in het klimaatdebat\u201d, stelt Breken. \u201eKunst kan verbeelden wat er in technische taal in wetenschappelijke artikelen beschreven staat. Het kan laten zien wat ons mogelijk te wachten staat.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Ze wijst op een beeldscherm achter haar. Een slideshow toont plaatjes van ondergelopen Rotterdamse straten \u2013 ook met AI gemaakt. \u201eMet deze kunst duik ik in het gat tussen de wetenschap en de gewone Rotterdammer. Ik laat zien hoe het eruit zou kunnen zien als de zeespiegel stijgt en we het water niet meer kunnen tegenhouden.\u201d Haar kunst wordt ge\u00efnspireerd door het idee van christelijk rentmeesterschap, vertelt Breken, die kerkt in de protestantse gemeente in Zaltbommel. \u201eIk ben 64 en ik kan denken dat klimaatverandering mijn tijd wel zal duren. Maar dat wil ik niet. Wat ik bereik met de Hoogwaterwinkel voelt misschien als een druppel op een gloeiende plaat. Maar ik doe het toch, omdat ik mijn verantwoordelijkheid voel voor de schepping.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Op het scherm komt precies een projectie langs van het interieur van een kerk waar het water tussen de banken door stroomt. Breken: \u201eWij zijn Gods grondpersoneel. Het is niet zo dat God klimaatverandering voor ons oplost als we heel hard bidden. Wij hebben het probleem zelf gecre\u00eberd, dus moeten we er ook zelf wat aan doen.\u201d Breken hoopt dat de gesprekken die ze voert wat zullen nalaten. \u201eIk wil mensen graag een duwtje geven in de richting van een duurzamere levensstijl. We weten best wat er nodig is: meer plantaardig eten, elektrisch rijden en van het gas af. Toch voelen we de noodzaak vaak niet.\u201d <\/p>\n\n\n\n
De Hoogwaterwinkel reist de komende maanden de nulNAP-lijn langs. Na Rotterdam zal deze nog Amersfoort, Zwolle en Groningen aandoen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Reportage kunst over zeespiegelstijging Michiel Kerpel | 16 augustus 2025 | Reformatorisch Dagblad Rotterdam is in de maand augustus een winkel rijker. In de Hoogwaterwinkel draait het alleen niet om de producten die je kunt kopen. Centraal staat bewustwording over zeespiegelstijging. Met behulp van kunst. Pas als het water letterlijk voor de deur staat komt men in beweging. – Everdien...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5377,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,65],"tags":[17,33,31,69,156,98,177,70,186,78,67,199,122,19,71],"class_list":["post-5373","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hoogwaterwinkel","category-hww-in-the-news","tag-bewust","tag-dicht","tag-gemaakt","tag-hard","tag-letterlijk","tag-maakbaar","tag-mogelijk","tag-open","tag-overstroomd","tag-ruim","tag-strong","tag-uniek","tag-verbeeld","tag-vol","tag-zichtbaar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5373","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5373"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5397,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5373\/revisions\/5397"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\u201eKunst heeft volgens mij een unieke plek in het klimaatdebat\u201d, stelt Breken. \u201eKunst kan verbeelden wat er in technische taal in wetenschappelijke artikelen beschreven staat. Het kan laten zien wat ons mogelijk te wachten staat.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Ze wijst op een beeldscherm achter haar. Een slideshow toont plaatjes van ondergelopen Rotterdamse straten \u2013 ook met AI gemaakt. \u201eMet deze kunst duik ik in het gat tussen de wetenschap en de gewone Rotterdammer. Ik laat zien hoe het eruit zou kunnen zien als de zeespiegel stijgt en we het water niet meer kunnen tegenhouden.\u201d Haar kunst wordt ge\u00efnspireerd door het idee van christelijk rentmeesterschap, vertelt Breken, die kerkt in de protestantse gemeente in Zaltbommel. \u201eIk ben 64 en ik kan denken dat klimaatverandering mijn tijd wel zal duren. Maar dat wil ik niet. Wat ik bereik met de Hoogwaterwinkel voelt misschien als een druppel op een gloeiende plaat. Maar ik doe het toch, omdat ik mijn verantwoordelijkheid voel voor de schepping.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Op het scherm komt precies een projectie langs van het interieur van een kerk waar het water tussen de banken door stroomt. Breken: \u201eWij zijn Gods grondpersoneel. Het is niet zo dat God klimaatverandering voor ons oplost als we heel hard bidden. Wij hebben het probleem zelf gecre\u00eberd, dus moeten we er ook zelf wat aan doen.\u201d Breken hoopt dat de gesprekken die ze voert wat zullen nalaten. \u201eIk wil mensen graag een duwtje geven in de richting van een duurzamere levensstijl. We weten best wat er nodig is: meer plantaardig eten, elektrisch rijden en van het gas af. Toch voelen we de noodzaak vaak niet.\u201d <\/p>\n\n\n\n
De Hoogwaterwinkel reist de komende maanden de nulNAP-lijn langs. Na Rotterdam zal deze nog Amersfoort, Zwolle en Groningen aandoen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Reportage kunst over zeespiegelstijging Michiel Kerpel | 16 augustus 2025 | Reformatorisch Dagblad Rotterdam is in de maand augustus een winkel rijker. In de Hoogwaterwinkel draait het alleen niet om de producten die je kunt kopen. Centraal staat bewustwording over zeespiegelstijging. Met behulp van kunst. Pas als het water letterlijk voor de deur staat komt men in beweging. – Everdien...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5377,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,65],"tags":[17,33,31,69,156,98,177,70,186,78,67,199,122,19,71],"class_list":["post-5373","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hoogwaterwinkel","category-hww-in-the-news","tag-bewust","tag-dicht","tag-gemaakt","tag-hard","tag-letterlijk","tag-maakbaar","tag-mogelijk","tag-open","tag-overstroomd","tag-ruim","tag-strong","tag-uniek","tag-verbeeld","tag-vol","tag-zichtbaar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5373","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5373"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5397,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5373\/revisions\/5397"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/everdienbreken.org\/NulNAP\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}