Ruimtelijke ordening in Nederland heeft een lange voorgeschiedenis en is diep verankerd in de Nederlandse cultuur. Generatie na generatie ging \u2018de schop erin\u2019: bedijken, pompen, droogleggen, verkavelen, reguleren, bewonen en bewerken. Het onderliggende uitgangspunt was \u2013 en is \u2013 dat het Nederlandse landschap plastisch is: het land kan vanzelfsprekend gemaakt en hermaakt worden.<\/p>\n\n\n\n
Deze maakbaarheidsgedachte is zo ingeburgerd dat zij vrijwel onzichtbaar is geworden. Tegelijk vormt zij een diepgeworteld paradigma: een manier van kijken, denken en handelen van waaruit in Nederland besluiten over ruimte, natuur en toekomst worden genomen.<\/p>\n\n\n\n
In de afgelopen jaren zijn de ruimtelijke spanningen toegenomen. Een nijpend woningtekort, een ingrijpende energietransitie, de roep om nieuwe natuur en biodiversiteitsherstel, groeiende infrastructuur, leegloop van de periferie en bodemdaling door bemaling terwijl de zeespiegel stijgt: het zijn ruimteclaims die elkaar beconcurreren in een land waar ruimte per definitie schaars is. De onzekerheden zijn groot en de toekomstscenario\u2019s lopen ver uiteen.<\/p>\n\n\n\n
Wat zeker is: het omgaan met deze claims vraagt om een precair samenspel van belangenafweging, praktische oplossingen en consensusvorming. Daarbij dringt zich een ongemakkelijke vraag op: is dat wat in het verleden werkte \u2013 steeds opnieuw \u2018de schop erin\u2019 \u2013 ook voor de toekomst houdbaar? Wat als we onze overmoed reproduceren? Wat als maakbaarheid niet langer vanzelfsprekend blijkt?<\/p>\n\n\n\n
Toen ik deze maakbaarheidsgedachte onderzocht, viel me de overvloed aan toekomstvisies op. \u2018Meer fietspaden\u2019, \u2018meer biologisch\u2019, \u2018meer dijken\u2019, \u2018meer natuur\u2019, \u2018meer veiligheid\u2019. Iedereen die iets vertegenwoordigt, heeft een eigen beeld van een beter Nederland. Deze beelden stapelen zich op, niet alleen als plannen, maar vooral als visuele verbeeldingen.<\/p>\n\n\n\n
NL_MIX is ontstaan uit de vraag wat die overvloed aan beelden eigenlijk doet<\/em>. In plaats van nieuwe toekomstbeelden toe te voegen, heb ik bestaande beelden uit beleidsrapporten, visies en toekomststudies losgemaakt uit hun oorspronkelijke context en samengebracht in \u00e9\u00e9n visueel archief. Ze zijn geordend volgens terugkerende categorie\u00ebn \u2014 wonen, werken, recreatie, veiligheid, infrastructuur, energie, natuur, water, agrarisch \u2014 en samengebracht in de vorm van een kaart van Nederland.<\/p>\n\n\n\n NL_MIX is geen representatie van hoe Nederland zal worden, maar een instrument dat zichtbaar maakt hoe<\/em> de toekomst van Nederland verbeeld en denkbaar wordt gemaakt. Via een speelse interface kan de gebruiker accenten verschuiven: meer van dit, minder van dat. Met \u00e9\u00e9n druk op de knop herschikt het landschap zich. De handeling is eenvoudig, maar de implicatie ongemakkelijk: elke keuze blijft binnen een vooraf gestructureerd kader van maakbaarheid.<\/p>\n\n\n\n In die zin biedt NL_MIX een ultieme vorm van maakbaarheid \u2014 niet omdat het oplossingen aandraagt, maar omdat het de logica van het plannen zelf performt. Het werk nodigt uit tot handelen, maar confronteert de gebruiker tegelijk met de grenzen daarvan.<\/p>\n\n\n\n Ruimtelijke ordening in Nederland heeft een lange voorgeschiedenis en is diep verankerd in de Nederlandse cultuur. Generatie na generatie ging \u2018de schop erin\u2019: bedijken, pompen, droogleggen, verkavelen, reguleren, bewonen en bewerken. Het onderliggende uitgangspunt was \u2013 en is \u2013 dat het Nederlandse landschap plastisch is: het land kan vanzelfsprekend gemaakt en hermaakt worden. Deze maakbaarheidsgedachte …<\/p>\n